Snarveier

14.1. Trafikktryggleik
14.2. Samferdselspolitikk for eit betre klima
14.2.1. Kollektiv
14.2.2. Bilbruk for framtida
14.2.3. Miljøvennlig drivstoff
14.3. Veg
14.4. Jernbane
14.5. Samferdsel på vatne og i lufta
14.5.1. Sjøfart
14.5.2. Luftfart
14.6. Post og elektronisk kommunikasjon

Mål

Senterpartiet vil gje alle sjanse til å leve eit aktivt liv og til å busetje seg der ein ønskjer. Senterpartiet vil bruke samferdslepolitikken til å byggje opp under velferd, arbeidsplassar i heile landet og ein betre miljø- og klimapolitikk. For at Noreg skal stå rusta til å møte tida etter olje- og gassepoken må vi byggje ut ein infrastruktur no som gjev grunnlag for ein konkurransedyktig fastlands- og kystøkonomi i framtida. Senterpartiet vil bruke samferdsel som middel til å dempe sentraliseringa, redusere avstandskostnader, byggje gode bu- og arbeidsregionar og sikre berekraftig vekst. Nullvisjonen om ingen drap eller skadde i trafikken må liggje fast.  

Fellesskapet skal ha hovudansvaret for å byggje ut, finansiere og vedlikehalde eit godt utbygd infrastrukturnett. Investering i infrastruktur er ei investering i framtida og treng betre og endra finansiering. Senterpartiet vil derfor innføre ein finansieringsmodell som sikrar midlane til samanhengande investeringsprosjekt alt ved oppstart.   Veg og jernbane må rustast opp og gje eit godt tilbod landet over for å sikre busetjing, miljø og eit aktivt næringsliv.  Breiband, post og telefontenester må vere sjølvsagte likeverdige tilbod overalt i landet. Ein spreidd og god lufthamn- og hamnestruktur ligg til grunn for å kunne vidareutvikle næring og velferd i heile landet.   

14.1. Trafikktryggleik

Altfor mange liv går tapt i trafikken. Ein samferdslepolitikk for framtida må byggje på målet om sterk reduksjon i talet på ulukker. Det krev ei brei tilnærming. Dei fleste ulukkene skuldast menneskelege tilhøve. Det er derfor naudsynt at det i arbeidet med å redusere talet på omkomne og trafikkskadde er fokus på førebygging gjennom opplæring og å gjere oss medvitne som trafikantar. I tillegg må styresmaktene setje i verk ei rekkje tiltak for å redusere risikoen for ulukker.

Senterpartiet vil:

• Ha meir automatisk trafikkovervaking av særleg ulukkesutsette vegstrekningar. 
• Ha hyppigare fartskontrollar for å motverke høg fart og farleg køyring.
• Ha hyppigare kontrollar av dekk og utrusting på vogntog på vinterstid.
• Sørgje for fleire fysiske tiltak på vegane, som gul midtstripe, midtskilje og rumlemerking og punktvis breiare skuldrer i uoversiktlege parti for å redusere risikoen for kollisjonar og utforkøyringar. 
• Leggje større delar av køyreopplæringa inn i vidaregåande skule. 
• Utvide ordninga "Heim for ein 50-lapp" for å gje ungdom utan anna kollektivtilbod ein trygg transport heim.
• Prioritere utbygging av gang- og sykkelvegar i gangavstand til skulane og samanhengande sykkelvegnett i byar og tettstader.
• Innføre automatisk togstopp, fjernstyring og togradio på alle togstrekningar.
• Fjerne planovergangar og utbetre spor.
• Ruste opp fyr og sjømerke til naudsynt standard.
• Etablere eit ytre seglingslei og merkje farleier som det er behov for.
• Styrkje vernebuinga til sjøs ved å auke løyvingane til redningsskøytene.

14.2.  Samferdselspolitikk for eit betre klima

 Ved sida av petroleumsindustrien er det transportsektoren som står for dei største klimagassutsleppa, og dei er raskt veksande. Senterpartiet meiner utsleppa frå transportsektoren må reduserast gjennom god samfunnsplanlegging, meir aktiv bruk av avgiftspolitikken for å favorisere miljøvennlege framkomstmiddel, auka satsing på kollektivtransport og auka bruk av klimanøytrale drivstoff.  Senterpartiet vil setje i verk tiltak som vrir transportmønsteret bort frå auka transportvekst og over til kollektive løysingar. Vi vil redusere bilbruken i storbyane. Tilrettelegging og satsing på miljøvennlege transportløysingar må prioriterast i heile landet. Eit vegnett med samanhengande god standard vil føre til køyremønster som medverkar til å redusere klimautsleppa. Elektrisitet må i langt større grad enn i dag bli brukt til transport. Mykje av godstrafikken må over på bane og sjø både av omsyn til trafikktryggleik, men også av omsyn til utslepp. Det må stillast strengje krav til utslepp frå køyrety. Mange i Noreg er avhengige av å køyre bil. Vi skal gjere det mogeleg å køyre bil utan å forureine og utan klimautslepp.  Lokalsamfunna må planleggjast slik at ein i større grad enn i dag reduserer behovet for transport. Spesielt i byar og tettbygde strøk må ein fremje ei planlegging som sikrar kort og trygg veg til servicefunksjonane.  Butikk, skule, barnehage og friluftsområde må i størst mogeleg grad vere i gangavstand til bustadene. Det bør vidare planleggjast for gode kollektivløysingar mellom dei store bustadområda og store arbeidsplassar gjennom samordna transport - og arealplanlegging. 

14.2.1. Kollektiv

Senterpartiet vil:

• Prioritere framkomst for kollektivtransporten i byane og sentrale strøk gjennom hyppigare avgangar og fleire ruter og dessutan betre kollektivfelt for buss.
• Styrkje og vidareutvikle belønningsordninga for kollektivtrafikken og knytte tildeling av belønningsordninga for auka kollektivtrafikk i dei største byane til innføring av restriktive ordningar for biltrafikken. 
• Ha statlege bidrag til "bypakker" der veg, jernbane, buss, gangvegar og sykkel blir sett i samanheng.
• Sikre statlege bidrag til bybanar i dei største byane.
• Ha 50 prosent moderasjon for studentar og lærlingar på offentleg kommunikasjon som mottek offentleg stønad. 
• Gje auka midlar til betre ruteinformasjon og opprustning av haldeplassar og terminalar for kollektivtransport.
• Etablere ei sentral ruteinformasjonsteneste basert på at konsesjonshavarane er pliktige til å rapportere inn ruteinformasjon i ein sentral database.
• Stille krav til større samordning mellom dei ulike kollektivtilboda med tanke på betre korrespondering.
• Sikre gode ordningar med matebussar til kollektivknutepunkt.
• Byggje ut innfartsparkering for privatbilar og syklar ved jernbanestasjonar og ved transportknutepunkt på vegane.
• Prioritere kollektivtilbodet, buss og bane, i tettbygde strøk og samordne og styrkje kollektivtilbodet i distrikta gjennom betre samordning og styrking av buss-, båt- og drosjetenestene. 
• Utvikle stimuleringsordningar for å få fleire bussar over på biodiesel, naturgass og hydrogen. 
• Stille krav til miljøvennleg drivstoff ved innkjøp og tilbod i det offentlege. 
• Gjere prosjektet Kollektivtransport i distrikta til ei varig og landsdekkjande ordning.
• Utvikle bruken av bestillingstransport og tilbringarteneste i spreidtbygde strøk.
• Sikre driftsgrunnlaget til den lokale drosjenæringa ved offentlege transportoppdrag.
• At tilsette sine rettar skal bli varetekne ved tilbodsoverføringar. 

14.2.2. Bilbruk for framtida

Senterpartiet vil:

• Stimulere kommunane til å gje sentrum ei utforming som oppmuntrar til gange, bruk av sykkel og kollektiv slik at bilbruk i størst mogeleg grad er for dei som har særskilt behov for det.
• Sørgje for gode parkeringstilbod for privatbilar ved jernbanestasjonar og ved transportknutepunkt på vegane. Samtidig må parkeringsrestriksjonar innførast i bysentera.
• Skattleggje parkeringsplassar betalte av arbeidsgjevar i byane.
• Innføre vegprising i større byområde når tilfredsstillande kollektivløysingar er på plass.
• Leggje til rette for å få etablert fleire bildelingsordningar.
• Bruke avgiftspolitikken for å fremje sal og bruk av null- og lågutsleppsbilar som el-bilar, plugg inn-hybridbilar, hybrid og biodrivstoff.
• Stille krav om at minst 20 prosent av nybilsalet skal vere nullutsleppsbilar og at alle personbilar skal vere lågutsleppsbilar innan 2020. 
• Byggje ut infrastruktur for lading for å leggje til rette for el-bilar og plugg inn-hybridbilar.
• Ha 40 000 kroner i vrakpant ved byte til miljøvennleg bil for i sikre overgang til ein meir miljøvennleg bilpark.

14.2.3. Miljøvennleg drivstoff

Senterpartiet vil:

• Gjere Transnova til ein varig og sterk reiskap for miljøvennleg transportutvikling. 
• Arbeide for å få etablert ei eiga ordning for å støtte utbygging av meir miljøvennlege transportløysingar, på same måte som Enova i dag gjev stønad til tiltak som reduserer energibruken ved stasjonære anlegg. Transnova skal gje tilskot til prosjekt som faktisk medverkar til reduserte utslepp og bør vere finansiert gjennom drivstoffavgiftene og statleg fond. 
• Styrkje forskinga på bruk av el-kraft til transport.
• Arbeide for å vidareutvikle brenselscelleteknologien.
• Leggje til rette for auka bruk av biodrivstoff, men sikre at det i størst mogeleg grad er biodrivstoff av andregenerasjonen, og konsentrere bruken i transportformer der det ikkje finst alternativ. Ei klar løysing som peikar seg ut vil vere å byggje biometangassanlegg frå våtorganisk avfall i alle større byar i Noreg, og ta i bruk dette CO2-nøytrale drivstoffet for bussar i kollektivtrafikken.
• Gjere hydrogen tilgjengeleg gjennom å byggje ut fyllestasjonar.

14.3.  Veg

Omlag 90 prosent av persontransporten er på veg. Godstransport på veg aukar sterkt. Den sterke auken i vegtransporten gjev auka slitasje og behov for vedlikehald i tillegg til at delar av vegnettet er underdimensjonert i høve til dagens behov. Stadig fleire menneske blir plaga av støy- og luftforureining frå vegtrafikk. Det er ei prioritert oppgåve å redusere transportbehovet og stimulere til alternativ til vegtransport, og velje trasear for gjennomfart som tek omsyn til buområde og miljø.    Velfungerande transportkorridorar kan redusere klimautslepp, auke tryggleiken og redusere avstandsulempene. Riksveg- og fylkesvegferjene er ein del av vegnettet og bør vere gratis. Eit betra vegnett er avgjerande for å sikre arbeidsplassar og velferd i framtida. Fylka vil frå 2010 få ansvaret for riksvegnett/fylkesvegane og må få tilført midlar for å løyse oppgåvene. 

Senterpartiet vil: 

• Gjennomføre eit krafttak for auka vedlikehald og investeringar på region- og stamvegane og oppfylle Nasjonal transportplan for investeringar.
• Sørgje for samanhengande god standard på lengre strekningar for å stimulere eit køyremønster som gjev reduserte utslepp.
• Intensivere arbeidet med rassikring av farlege vegstrekningar både på region- og stamvegnettet. Løyvingar  til rassikring må opp til 1 milliard per år.
• Bruke midlar frå ferjeavløysingsprosjektet som delfinansiering av vegprosjekt
• Sjå vedlikehald og nybygg meir i samanheng over lengre strekningar og utføre arbeidet som samla prosjekt.
• Vektleggje miljø og verdiskapingspotensial ved prioritering av vegprosjekt.
• Auke frekvens og kapasitet på riks- og fylkesvegferjer og slik sikre alle eit heildøgns vegnett.
• Finansiere større utbyggingar på stamvegnettet gjennom prosjektfinansiering. 

14.4.  Jernbane

Auka jernbaneinvesteringar er ein føresetnad for å endre trafikkmønster. Men for å få til ein overgang frå veg til bane må dette prioriterast og andre tiltak støtte opp under ei slik satsing. Jernbana er eit viktig verkemiddel for å redusere vegtransport og dermed klimautslepp. Kapasitet og kvalitet må betrast slik at jernbane blir eit naturleg fyrsteval for pendlarar i bynære område, med hyppige og presise avgangar med minska reisetid. For å få ein ytterlegare auke i godstransporten på bane er det naudsynt å auke satsinga på kryssingsspor, dobbeltspor og terminalar.  Senterpartiet ser positivt på tanken om eit høgfartsnett i Noreg, men vil understreke at det er naudsynt med nærare utgreiingar for å avklare ei eventuell utbygging. 

Senterpartiet vil:  

• Byggje dobbeltspor på jernbana i intercity-triangelet på Austlandet og rundt dei store byane og gjere tog til fyrstevalet for pendlarar i bynære område. Kryssingsspor må prioriterast på alle strekningar som har kapasitetsutfordringar. 
• Auke fornyingstakten og vedlikehaldet av jernbana for å få meir pålitelege rutetider og redusert køyretid.
• Ruste opp noverande banenett til å tole fart opp mot 200 km/t.
• Elektrifisere attståande banestrekningar.
• Leggje tilhøva til rette slik at omfanget av godstransport på jernbane kan doblast innan 2015. 
• Intensivere arbeidet med å byggje knutepunkt med parkering og terminalar både for persontransport og gods. 
• Styrkje arbeidde med å få til ei betre samordning mellom togtilbodet og annan kollektivtransport. 
• Utgreie høgfartstog mellom Oslo, Bergen, Stavanger, Haugesund, Trondheim, Göteborg.
• Styrkje nattilbodet gjennom investering i fleire sovevogner, slik at tilbodet støttar den faktiske etterspørselen.
• Starte planlegging av jernbane Narvik–Tromsø.
• Utgreie bilateralt samarbeid om jernbaneutbygging mellom Kirkenes og Murmansk som ein del av ein aktiv nordområdepolitikk og nysatsing på næring, handel og turisme i Finnmark. 

14.5.  Samferdsel på vatnet og i lufta 

Sjø og luft er viktige ferdselsårer for transport av både gods og personar og til å knyte landet tettare saman. Skal vi oppnå målet om at vi skal ha ei busetjing og eit variert næringsliv over heile landet, må kommunikasjonane i luft og på sjøen vere gode. Å oppretthalde dagens flyplasstruktur og vidare utvikling av flytilbodet er viktig for å redusere reisetida mellom ulike delar av landet. Senterpartiet er oppteke av at også transportnæringa skal medverke til eit betre klima, og flytting av meir gods frå bil til båt er eit viktig tiltak. Da trengst dei gode overgangane mellom dei ulike transportmidla og eit godt utbygd infrastruktur til sjøs.

 14.5.1. Sjøfart

Senterpartiet vil:

• Auke delen gassdrivne ferjer og skip og byggje ut infrastruktur med bunkringsanlegg for gass.
• Ta i bruk klimanøytrale drivstoff som biodrivstoff og hydrogen i ferjer og skip.
• Utvide perioden for ferjeavløsingsmidlar frå 15 til 30 år. Dette vil gjere det lettare å realisere ei rekkje vegutløysingprosjekt i distrikta.
• Byggje Stad skipstunnel for å betre sjøvegskommunikasjonen og betre tryggleiken i eit farleg havområde. 
• Styrkje vedlikehaldet av sjøvegen med hamnar, farleier, fyr og merketeneste.
• Vidareutvikle dei nasjonale og regionale hamnene som logistikknutepunkt
• Sikre ei god losteneste og ha gode elektroniske kart langs heile kysten.
• At Hurtigruta går heilårleg frå Kirkenes til Bergen med dagens anløpshamner. Hurtigruta er viktig for varetransporten langs kysten og er eit miljøvennleg alternativ til trailertransport.
• Sikre ei god bergingsteneste langs kysten.
• Utarbeide ein handlingsplan for å overføre meir gods frå veg og bane til sjø, for å vareta miljø og økonomiske omsyn.

14.5.2. Luftfart

Senterpartiet vil:

• Ha ein flyplasstruktur som sikrar eit godt transporttilbod i heile landet.
• Auke løyvingane til statleg kjøp av flytenester for å redusere billettkostnadene på det regionale nettet og sikre god kvalitet på storleik og kvalitet på fly, avgangar og tryggleik.
• Sikre best mogeleg tryggleik og regularitet gjennom å betre innflygingsutstyret på flyplassane.
• Innrette avgiftssystemet slik at det blir reell konkurranse i luftfarten samtidig som overkapasiteten blir redusert av miljøomsyn.
• Sikre eit godt tilbod på kortbanenettet når det gjeld flystorleik, kvalitet på flya, avgangar og tryggleik.
• At utviding av rullebanekapasitet må vurderast opp mot mål om reduserte klimagassutslepp og utgreiing av høgfartstbanenett mellom dei største byane og eit utbetra jernbanenett 
• Innføre ei global flyavgift til gode for FN-finansiering.

14.6.  Post og elektronisk kommunikasjon

Ein heilskapleg politikk for infrastruktur inneber at vi også har ein god politikk for post og gjev folk gode kommunikasjonar over heile landet.   Eit aukande breibandsbehov gjer at det tradisjonelle kopparnettet ikkje lenger held mål, og Senterpartiet vil føre ein politikk som utnyttar dei høva som ny teknologi representerer. Framtidsretta breibandsløysingar baserte på fiberkabel framstår som ei kritisk infrastrukturinvestering for nasjonen om Noreg skal ta mål av seg til å bli ein leiande kunnskapsnasjon, og hindre framvekst av digitale klasseskilje basert på geografi og sosial tilhøyrsel. Senterpartiet ser dette på same måte som da det offentlege bygde ut straum- og telefontenester i heile landet.

Senterpartiet vil:

• Byggje fiberbasert kommunikasjonsnett i heile landet og sørgje for at bedrifter, offentlege institusjonar og alle hushald har tilgang til fiberbasert breiband i offentleg eige innan 2015, og at marknaden skal nyttast aktivt i utbygginga. Det må etablerast offentlege støtteordningar i område der det ikkje er grunnlag for kommersielle tilbod.
• Oppretthalde eit spreidd nett av poststader som sikrar private og næringslivet eit godt og likeverdig tilbod i nærområdet sitt.
• Sikre postombering alle kvardagar og like portotakstar over heile landet.
• At Posten skal vere eit statleg selskap.
• Byggje ut mobilnettet i område der folk bur og ferdast, og vurdere om post- og teletilsynet bør få fullmakt til å påleggje dagens konsesjonærar å byggje ut nettet i område med dårleg mobildekning.

Til toppen